Włocławskie Fajanse

Badania archeologiczne na Placu Wolności w Kutnie przyniosły wiele interesujących odkryć. Niewątpliwie jednym z nich jest dno naczynia fajansowego z sygnaturą fabryki Teichfeld&Asterblum, którą założyli Józef Teichfeld i Ludwik Asterblum. W 1882 roku przyjechali oni do Włocławka by kupić strawioną pożarem „Włocławską Fabrykę Wyrobów Fajansowych” od Zygmunta Kuhfelda i Ludwika Cohna. Prowadzili już wtedy pokaźny zakład fajansu w Pruszkowie koło Warszawy. Nowi posiadacze przebudowali pracownię oraz zmienili jej nazwę na „Włocławskie Fabryki Fajansu Teichfeld i Asterblum”. Tak jak pierwsi właściciele, początkowo sprowadzali surowiec z Halle, jednak późniejsza, szlamowana glina pochodziła z Rosji. Gdy w 2 poł. XIX w. zniesiono granicę celną z owym krajem, duża część wyrobów trafiała właśnie tam. Eksport na wschód Europy w 1909 roku wynosił aż 80% wytwórstwa. Najbardziej popularne były wtedy serwisy obiadowe, przybory toaletowe, zestawy umywalniane czy słoje aptekarskie. Kilka lat wcześniej, dokładnie w 1902 roku zmarł jeden ze współwłaścicieli – Ludwik Asterblum. Mimo to fabryka wciąż się rozwijała. W 1913 roku dawała miejsce pracy 350 osobom. Po I WŚ, w 1918 roku Józef Teichfeld sprzedał zakład, który zmienił nazwę na „Włocławskie Zakłady Przemysłowe d. Teichfeld i Asterblum obecnie Mejer Nieszawski i Ska”.

Fragment naczynia fajansowego znalezionego w trakcie badań archeologicznych w Kutnie. Fot. Z. Woźniak

Sygnatura fabryki “Włocławska Fabryka Fajansu Teichfeld i Asterblum”

Włocławska Fabryka Fajansu Teichfeld i Asterblum

Bibliografia:

  1. Wzorcownia Włocławek. Polska. Wzorcownia Włocławek. 07.07.2020. Dostęp w Internecie: https://www.wzorcowniawloclawek.com/o-nas/historia-fabryki-j-teichfelda-i-l-asterbluma
  2. K. Bandziak – Kwiatkowska, Pamiątka z fajansu: w 140. rocznicę powstania przemysłu ceramicznego we Włocławku, Włocławek 2013
  3. Stary Świat. Polska. Stary Świat. 07.07.2020. Dostęp w Internecie: https://staryswiat.pl/kategoria-produktu/sygnatury-i-wzory/stary-swiat-1882-1918/

Wpis przygotowała Zuzanna Woźniak

Projekt

Muzeum Regionalne w Kutnie przy współpracy z dr. inż. Arturem Ginterem z Uniwersytetu Łódzkiego realizuje dwuletni projekt  pod nazwą  „Kutno. Powstanie i rozwój małego ośrodka miejskiego w ujęciu interdyscyplinarnym”, współfinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Ochrona zabytków archeologicznych” 2020 (numer zadania 4429/20). Wsparcie Ministerstwa dla naszego projektu wynosi 122 300,00 zł, co stawia to przedsięwzięcie naukowe jako największe w dotychczasowej historii badań archeologicznych w Kutnie, nie mające precedensu. W ramach przedsięwzięcia  zostanie wykonanych szereg specjalistycznych badań oraz konserwacja zabytków. Zostały one pozyskane  głównie w trakcie badań archeologicznych  w latach 2015 – 2020  realizowanych przez dr. inż. Artura Gintera, podczas inwestycji miejskich  związanych z rewitalizacją najstarszej części miasta Kutna, m.in. na terenie kompleksu Pałacu Saskiego oraz Placu Wolności. Dzięki tym działaniom pozyskaliśmy szereg niezwykle ciekawych zabytków, które staną się niebawem częścią nowej ekspozycji muzealnej, powstającej w rewaloryzowanym kompleksie Pałacu Saskiego. Zwieńczeniem projektu w 2021 roku będzie wydanie publikacji opisującej wyniki badań archeologicznych oraz historycznych z lat 1990 – 2020 zawierającej wnioski, które w nowym świetle ukażą dzieje Kutna jako ośrodka miejskiego od czasów średniowiecza.

Zachęcam do odwiedzania  niniejszego portalu internetowego tematycznie poświęconego wyłącznie projektowi: „Kutno. Powstanie i rozwój małego ośrodka miejskiego w ujęciu interdyscyplinarnym.” , na którym będziemy zamieszczać informacje  i materiały związane z postępami prac nad realizacją przedsięwzięcia.

Grzegorz Skrzynecki

Dyrektor Muzeum Regionalnego w Kutnie

Cel projektu

Współczesna archeologia staje dzisiaj przed wieloma trudnymi wyzwaniami. Wiążą się one z przemianami w metodologii i metodyce prowadzonych prac archeologicznych i wynikającą potrzebą zrozumienia przeszłości jako całości zjawisk i procesów.

Projekt pod nazwą: “Kutno. Powstanie i rozwój małego ośrodka miejskiego w ujęciu interdyscyplinarnym” zakłada wykonanie całościowego, interdyscyplinarnego opracowania wyników badań archeologicznych, historycznych i z zakresu dyscyplin pokrewnych prowadzonych w latach 1990-2019 oraz ich prezentację w planowanej dwujęzycznej polsko-angielskiej publikacji książkowej.

Dla miasta Kutna brak jest na chwilę obecną tego rodzaju opracowania, a podejmowane w przeszłości działania skupiały się przede wszystkim na oświetleniu historii miasta.
By cel ten mógł być zrealizowany, oprócz pogłębionej kwerendy źródłowej (posiadamy już nowe, niepublikowane materiały historyczne i kartograficzne pozyskane m.in. z archiwów niemieckich), planujemy wykonać analizy specjalistyczne oraz konserwację wystawienniczą części bardzo licznego zbioru niezwykle ciekawych zabytków archeologicznych, które w dalszej kolejności zasilą wystawy Muzeum Regionalnego. Z uwagi na charakter projektu nie planowane są żadne dodatkowe działania terenowe, przy czym możliwe, iż w trakcie jego trwania pojawią się nowe odkrycia związane z działaniami budowlanymi podejmowanymi na obszarze historycznej części Kutna, które to siłą rzeczy zostaną włączone do całościowego opracowania.
Podstawą naszego opracowania będą następujące stanowiska: królewski pałac podróżny Augusta III Wettina czyli tzw. Pałac Saski, rynek Starego Miasta i zabudowa towarzysząca, Rynek Zduński, Ratusz, Pałac Gierałty oraz niebadany wprawdzie metodami archeologicznymi ale istotny z punktu widzenia historii miasta kościół pw. św. Wawrzyńca

Tak zdefiniowane założenia spełniają wymogi jednego z celów szczegółowych Programu Ochrona Zabytków Archeologicznych, czyli opracowania i upowszechnienia wyników zakończonych badań archeologicznych, które nie zostały dotychczas wprowadzone do obiegu naukowego.


Projekt zostanie zrealizowany w oparciu o następujące metody badawcze:
• analizę i krytykę piśmiennictwa; uzupełniające kwerendy źródłowe, archiwalne, historyczne;
• metodę obserwacyjną, prowadzoną w taki sposób, aby nie wpływała na badany przedmiot, proces, zjawisko, obiekt obserwacji; dotyczyć będzie m.in. zarówno pojedynczych przedmiotów jak również ich grup; jednostek stratygraficznych, obiektów architektonicznych ;
• metodę monograficzną, opisową, w celu wieloaspektowego ujęcia i poznania specyfiki procesów lokacji miasta, tempa i kierunku jego rozwoju;
• metodę indywidualnych przypadków, opisująca dokładnie dany artefakt, obiekt, jednostkę stratygraficzną itp.;
• metody w rozumieniu nowoczesnych technik badawczych i narzędzi

Strona internetowa

Niniejszym informujemy, iż ruszyła oficjalna strona internetowa projektu naukowego realizowanego przez Muzeum Regionalne w Kutnie pod tytułem „Kutno.
Powstanie i rozwój małego ośrodka miejskiego w ujęciu interdyscyplinarnym.”
współfinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Ochrona zabytków archeologicznych” 2020 – numer zadania 4429/20)